1.2. Instrukcja warunkowa

Informacja

W tym przykładzie poznasz różne postaci instrukcji warunkowej, za pomocą której sterujemy działaniem programu.

1.2.1. Zadanie

Uzupełnij program witaj.py z przykładu 1, który pobiera od użytkownika imię oraz rok urodzenia i wypisuje podane niżej komunikaty.

Wynik:

komunikaty wypisane na ekranie:

Witaj *imie*! Mów mi Python.
Mam *wiek_py* lat, ty masz *wiek_u*.
Jestem starszy od ciebie!
lub:
Jestem młodszy od ciebie lub mamy tyle samo lat!

Plik witaj.pyKod nr

# inicjalizujemy zmienne
akt_rok = int(input('Podaj aktualny rok: '))
py_rok = 1989

# pobieramy dane
imie = input('Jak się nazywasz? ')
rok_urodzenia = int(input('Podaj rok urodzenia: '))

# wykonujemy obliczenia
wiek_py = akt_rok - py_rok
wiek_u = akt_rok - rok_urodzenia

# wypisujemy komunikaty
print('Witaj', imie + '!', 'Mów mi Python.')
print('Mam', wiek_py, 'lat, ty masz', str(wiek_u) + '.')

# kto jest starszy?
if wiek_py > wiek_u:
    print('Jestem starszy od ciebie.')
else:
    print('Jestem młodszy od ciebie lub mamy tyle samo lat.')

Instrukcja warunkowa if wyrażenie: (jeżeli) steruje warunkowym wykonaniem kodu. Jeżeli podane wyrażenie logiczne jest prawdziwe (ma wartość True), wykonywany jest następujący wcięty blok kodu. Słowo kluczowe else: (w przeciwnym razie) jest opcjonalne. Następujący po nim blok kodu wykonywany jest, jeżeli wyrażenie jest fałszywe (ma wartość False).

1.2.2. Składnia

1.2.3. Bloki kodu i wcięcia

Części instrukcji warunkowej kończymy dwukropkiem.
Dwukropek zapowiada podporządkowany blok kodu.
Blok kodu może zawierać jedną lub wiele instrukcji.
Bloki kodu wyodrębniane są za pomocą wcięć (zob. formatowanie kodu).
Standardowe wcięcie pierwszego poziomu to 4 spacje, a każdy następny poziom to wielokrotność (8, 16, itd. spacji).
Przyjęty rozmiar wcięć obowiązuje w całym pliku.
Błędy wcięć sygnalizowane są komunikatem IndentationError

1.2.4. Ćwiczenia

Zmień program witaj.py tak, aby na końcu wypisany został tylko jeden z trzech komunikatów:
```
Jestem starszy od ciebie.
Jestem młodszy od ciebie.
Mamy tyle samo lat.
```

Wskazówka

Możesz użyć kilku osobnych instrukcji warunkowych:

if warunek_1:
    pass
if warunek_2:
    pass
if warunek_3:
    pass

Możesz użyć instrukcji warunkowych zagnieżdżonych:

if warunek_1:
    pass
else:
    if warunek_2:
        pass
    else:
        pass

Możesz użyć jednej złożonej instrukcji warunkowej, w której sprawdzamy kolejne warunki za pomocą słowa kluczowego elif:

if warunek_1:
    pass
elif warunek_2:
    pass
else:
    pass

Napisz program najmniejsza.py, który pobiera trzy liczby całkowite i wypisuje najmniejszą z nich.

Wskazówka

Zadanie wymaga użycia zagnieżdżonych instrukcji warunkowych.

Napisz program trojkat.py, który pobiera długości trzech boków trójkąta i sprawdza, czy da się z nich zbudować trójkąt. Jeżeli tak, program powinien wypisać komunikat „Da się”, w przeciwnym razie „Nie da się”.

Wskazówka

Trójkąt mozna zbudować wtedy, kiedy suma dwóch dowolnych boków jest większa od trzeciego. Do sprawdzenia są więc trzy warunki.

Jeżeli kilka warunków ma być spełnionych jednocześnie, można je połączyć za pomocą operatora logicznej koniunkcji and:

if warunek1 and warunek2:
    pass

Jeżeli szukamy przynajmniej jednego prawdziwego warunku, warunki można połączyć za pomocą operatora logicznej alternatywy or:

if warunek1 or warunek2:
    pass

Do programu trojkat.py dopisz kod, który jeżeli da się zbudować trójkąt, sprawdzi, czy jest to trójkąt prostokątny i wypisze komunikat „Prostokątny” lub „Nieprostokątny”.

Wskazówka

Przydatne działania matematyczne:

x**y – podnoszenie podstawy x do potęgi y;
sqrt() – funkcja oblicza pierwiastek kwadratowy, aby jej użyć na początku skryptu umieszczamy import: from math import sqrt.

Do programu trojkat.py dopisz kod, który jeżeli da się zbudować trójkąt, obliczy i wypisze obwód oraz pole.

Pojęcia

instrukcja warunkowa, wyrażenie logiczne, blok kodu, formatowanie kodu

Materiały Python 101 udostępniane przez Centrum Edukacji Obywatelskiej na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowa.

Utworzony:: 2026-05-30 o 19:12 w Sphinx 7.3.7
Autorzy:: Robert Bednarz