1.4. Listy i krotki

Informacja

W tym przykładzie poznasz listę oraz krotki. Są to jedne z najczęściej używanych złożonych struktur danych, które pozwalają przechowywać wiele danych pod jedną nazwą.

1.4.1. Zadanie

Napisz program lista.py, który pobiera z klawiatury n liczb całkowitych i zapisuje je w liście. Następnie wykonuje podane niżej operacje:

• wypisuje elementy listy i ich indeksy w jednym wierszu,

• wypisuje elementy listy w odwrotnej kolejności

• wypisuje elementy listy posortowane w porządku niemalejącym,

• wypisuje liczbę wystąpień oraz indeks pierwszego wystąpienia podanego elementu,

• usuwa z listy podany element,

• usuwa z listy element o podanym indeksie,

• wstawia podany element na podanym indeksie,

• wypisuje z listy elementy od indeksu i do j.

Dane:

Wszystkie dane to liczby całkowite pobierane z klawiatury, niektóre dane zapisywane są w tych samych zmiennych. sam.

• n – liczba liczb pobieranych z klawiatury i zapisywanych w liście,

• el – liczba, którą należy z listy usunąć,

• el – liczba, której liczbę wystąpień i indeks pierwszego wystąpienia należy wypisać,

• ind – indeks elementu do usunięcia,

• ind, el – indeks i element, który należy wstawić do tabeli,

• i, j – indeksy pobierane z klawiatury, oznaczające wycinek listy do wypisania.

Wskazówka

Wszystkie poniższe przykłady operacji na listach warto wykonać w konsoli Pythona. Treść komunikatów w funkcjach print() można skrócić. Można również wpisywać kolejne polecenia do pliku i sukcesywnie go uruchomiać.

Plik lista.pyKod nr

from random import randint

n = int(input('Ile liczb podasz? '))
lista = []  # pusta lista
for i in range(n):
    liczba = int(input('Podaj liczbę: '))
    lista.append(liczba)
print('Elementy listy:', lista)
print()

print('Elementy i indeksy – sposób 1:')
for i in range(n):
    # wypisuje: element (indeks)
    print(f'{lista[i]} ({i})', end=' ')
print('\n')

print('Elementy i indeksy – sposób 2:')
for i, e in enumerate(lista):
    print(f'{e} ({i})', end=' ')
print('\n')

print('Elementy posortowane nierosnąco:')
for e in reversed(lista):
    print(e, end=' ')
print('\n')

print('Elementy posortowane niemalejąco:')
for e in sorted(lista):
    print(e, end=' ')
print('\n')

el = int(input('Podaj element, którego wystąpienia należy zliczyć: '))
if el in lista:
    print('Liczba wystąpień:', lista.count(el))
    print('Indeks pierwszego wystąpienia:', lista.index(el))
else:
    print('Brak elementu w liście!')
print()

el = int(input('Podaj element do usunięcia: '))
lista.remove(el)
print(f'Usunięto {el} z listy:', lista)
print()

ind = int(input('Podaj indeks elementu do usunięcia: '))
if 0 <= ind < len(lista):
    el = lista.pop(ind)
    print(f'Usunięto {el} z listy:', lista)
else:
    print('Indeks poza zakresem.')
print()

el = int(input('Podaj element do wstawienia: '))
ind = int(input('Podaj indeks: '))
lista.insert(ind, el)
print(lista, '\n')

i = int(input('Podaj indeks początkowy: '))
j = int(input('Podaj indeks końcowy: '))
print(lista[i:j])

Lista to sekwencja indeksowanych danych, zazwyczaj tego samego typu, w kodzie łatwo ją rozpoznać po nawiasach kwadratowych. Podstawowe operacje:

• lista = [3, 'III', 4, 'IV'] – utworzenie listy poprzez podanie wartości,

• lista = [] – utworzenie pustej listy,

• lista[0] – odczyt elementu o podanym indeksie, indeksy zaczynają się od 0 (zera),

• lista[1:4] – odczyt elementów od indeksu 1 do 3 przy użyciu notacji wycinkowej.

Funkcje działające na sekwencjach:

• len() – zwraca liczbę elementów;

• enumerate() – zwraca numer elementu i element sekwencji;

• sorted(lista) – zwraca kopię sekwencji posortowanej niemalejąco;

• sorted(lista, reverse=True) – zwraca kopię sekwencji w odwrotnym porządku;

• reversed() – zwraca kopię sekwencji w odwrotnym porządku.

Informacja

Sekwencjami są w Pythonie również ciągi znaków i krotki (tuple).

Metody obiektów typu lista:

• .append(x) – dodaje x do listy;

• .remove(x) – usuwa pierwszy x z listy;

• .insert(i, x) – wstawia x na indeksie i;

• .count(x) – zwraca liczbę wystąpień x;

• .index(x) – zwraca indeks pierwszego wystąpienia x;

• .pop() – usuwa i zwraca ostatni element listy;

• .pop(i) – usuwa i zwraca element wskazany przez i;

• .sort() – sortuje listę rosnąco;

• .reverse() – sortuje listę w odwróconym porządku.

Krotka (tupla) to niemodyfikowalna lista. Wykorzystywana jest do zapamiętywania i przekazywania wartości, których nie powinno się zmieniać. Krotki tworzymy podając wartości w nawiasach okrągłych, np. krotka = (1, 'a') lub z listy za pomocą funkcji: tuple(sekwencja). Krotka może powstać również poprzez spakowanie wartości oddzielonych przecinkami, np. krotka = 1, 'a'. Próba zmiany wartości w krotce generuje błąd.

Przetestuj w konsoli Pythona:

>>> krotka = 2, 6
>>> a, b = krotka
>>> print(a, b)
>>> krotka[0] = 1

1.4.1.1. Ćwiczenia

Utwórz w konsoli Pythona dowolną listę i przećwicz notację wycinkową:

• sprawdź działanie indeksów pustych i ujemnych, np. lista[2:], lista[:4], lista[-2], lista[-2:],

• posortuj trwale dowolną listę malejąco,

• utwórz kopię listy posortowaną rosnąco.

Pojęcia

lista, metoda, notacja wycinkowa, krotka

---

Materiały Python 101 udostępniane przez Centrum Edukacji Obywatelskiej na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowa.

Utworzony:

2026-05-30 o 19:12 w Sphinx 7.3.7

Autorzy:

Robert Bednarz